نماز در منچستر: عبادت در شهری با جامعه بزرگ مسلمان
منچستر یکی از بزرگترین شهرهای شمال انگلستان و از مراکز مهم زندگی مسلمانان در بریتانیاست. جامعه اسلامی این شهر طی چند نسل شکل گرفته است و مهاجران و خانوادههایی با ریشههای پاکستانی، بنگلادشی، عربی، آفریقایی، ایرانی و دیگر پیشینهها در کنار یکدیگر زندگی میکنند. در منچستر مسجدها، مراکز اسلامی، مؤسسههای خیریه و فروشگاههای محصولات حلال فعالیت دارند. موقعیت شمالی شهر نیز بر برنامه نماز تأثیر محسوسی میگذارد: طول روز در فصلهای مختلف بسیار تغییر میکند و در تابستان فاصله میان نماز شب و نماز صبح کوتاه میشود.
اوقات نماز در منچستر
منچستر تقریباً در عرض جغرافیایی ۵۳,۵ درجه شمالی قرار دارد. به همین دلیل تفاوت برنامه تابستانی و زمستانی نماز در این شهر بسیار بیشتر از کشورهای جنوب اروپا یا خاورمیانه است. در ماه ژوئن سپیدهدم بسیار زود فرا میرسد: بر اساس روشهایی که جوامع محلی به کار میبرند، فجر ممکن است حدود ساعت ۳:۴۰ و مغرب پس از ساعت ۲۱:۴۰ باشد. در ماه دسامبر فجر حدود ساعت ۶:۰۰ و مغرب تقریباً بین ۱۵:۵۰ تا ۱۶:۰۰ است.
تغییر ساعت رسمی بریتانیا میان زمان زمستانی GMT و زمان تابستانی BST نیز اهمیت دارد. در بهار ساعتها یک ساعت جلو کشیده میشوند و در پاییز دوباره به عقب بازمیگردند. بنابراین هنگام استفاده از تقویم باید علاوه بر تاریخ، منطقه زمانی فعلی را نیز بررسی کرد. برنامه مسجدهای مختلف ممکن است کمی تفاوت داشته باشد، زیرا سازمانهای اسلامی از روشهای یکسانی برای تعیین فجر و عشاء استفاده نمیکنند.
شبهای روشن تابستان و محاسبه عشاء
در نزدیکی انقلاب تابستانی، خورشید در منچستر تنها برای مدت کوتاهی پایینتر از افق میماند و ممکن است تاریکی کامل نجومی ایجاد نشود. در چنین شرایطی تعیین عشاء با روش معمول مبتنی بر زاویه ثابت خورشید دشوار میشود. مسجدها ممکن است بخشی از طول شب، فاصلهای ثابت پس از مغرب یا روش دیگری را که شورای مذهبی محلی پذیرفته است، مبنای محاسبه قرار دهند.
به همین دلیل بهتر است نمازگزار برنامه یک مسجد مشخص یا تقویم معتبر واحدی را دنبال کند و هر روز زمانهای چند منبع متفاوت را با یکدیگر نیامیزد. این موضوع در تابستان اهمیت بیشتری دارد، زیرا تفاوتی کوچک در روش محاسبه میتواند زمان فجر و عشاء را بهطور محسوسی تغییر دهد.
جهت قبله از منچستر
قبله از منچستر به سمت جنوبشرق است. آزیموت آن تقریباً ۱۱۸ درجه از شمال در جهت حرکت عقربههای ساعت محاسبه میشود. این مسیر کمی متمایل به جنوب نسبت به شرق کامل است. در مسجد، محراب جهت صحیح را نشان میدهد و در خانه یا سفر نیز میتوان با قطبنما یا نقشه و با توجه به مختصات دقیق محل، قبله را تعیین کرد.
زندگی مسلمانان در منچستر
بر اساس سرشماری سال ۲۰۲۱، در محدوده اداری شهر منچستر ۱۲۲٬۹۶۲ مسلمان زندگی میکردند. اسلام یکی از ادیان اصلی شهر است و حضور جامعه مسلمان در محلههایی مانند راشولم، لانگسایت، لونشولم و چیتامهیل بهروشنی دیده میشود. در این مناطق مسجدهای متعلق به سنتهای مختلف، مراکز فرهنگی، مدارس دینی و سازمانهای اجتماعی فعالیت میکنند.
مسجد مرکزی منچستر در منطقه ویکتوریا پارک یکی از مراکز اسلامی شناختهشده شهر است. افزون بر آن، مسجدهای محلی فراوانی در منچستر و شهرداریهای اطراف فعالیت دارند. شورای مساجد منچستر بزرگ همکاری میان سازمانهای اسلامی در ده منطقه شهری این ناحیه را هماهنگ میکند. نماز جمعه در بسیاری از مسجدها جمعیت زیادی را گرد هم میآورد و بعضی مراکز برای فراهم کردن فضای کافی، نماز جمعه را در چند نوبت برگزار میکنند.
رمضان در منچستر
شرایط روزهداری در منچستر تا حد زیادی به فصل بستگی دارد. در تابستان فاصله فجر تا مغرب میتواند بسیار طولانی باشد و میان افطار و سحر زمان اندکی باقی بماند. در زمستان وضعیت تغییر میکند: خورشید زود غروب میکند و مدت روزه بهطور محسوسی کوتاهتر میشود. این تفاوت فصلی باعث میشود مسلمانان از قبل برنامه نماز را بررسی کنند و زمان خواب، غذا و کار روزانه را با آن هماهنگ سازند.
در ماه رمضان حضور جامعه مسلمان در زندگی شهر آشکارتر میشود. مسجدها افطارهای جمعی، نماز تراویح و برنامههای خیریه برگزار میکنند و کافهها و رستورانهای محلههای مسلماننشین تا دیروقت باز میمانند. برای تعیین آغاز روزه و زمان نماز مغرب بهتر است از تقویم مسجد محلی استفاده شود، زیرا روش محاسبه آن ممکن است با برنامههای تلفن همراه تفاوت داشته باشد.